ِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

وَلاَ تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ الْسَّمْعَ وَالْبَصَرَ كُلُّ أُوْلئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْؤُولاً«36»

و از آنچه نمي داني پيروي مكن، چرا كه گوش و چشم و دلها همه مسولند.

آيه 36 سوره اسراء

يكي از مهمترين اصول اجتماعي كه ناديده گرفتن آن نتيجه اي جز هرج و مرج اجتماعي و از بين رفتن روابط انساني و پيوندهاي عاطفي نخواهد داشت. در اين آيه مورد بحث قرار گرفته است.

و اگر به راستي اين برنامه قرآني در كل جامعه انساني و همه جوامع بشري بطور دقيق اجرا شود بسياري از نابسامانيها كه از شايعه سازي و جوسازي و قضادتهاي عجولانه و گمانهاي بي اساس و اخبار مشكوك و دروغ سرچشمه ميگيرد بر چيده خواهد شد.

در حديثي از امام صادق آمده است: " از حقيقت ايمان است كه گفتارت از عقلت فزونتر نباشد و بيش از آنچه ميداني نگويي."

و پيامبر اكرم ميفرمايد: " از گمان بپرهيزيد كه گمان بدترين دروغ است." (1)

اعتماد بر غير علم مضرات بسياري دارد كه چند تاي آن را در اين مجال مينويسم: بازار شايعات و شايعه سازان را داغ و پر رونق ميكند. روحيه تحقيق و كنجكاوي را از انسان گرفته و او را فردي زودباور و ساده انديش بار ميآورد. استقلال فكري را از بين ميبرد و روح را براي پذيرش هرگونه تبليغات مسموم آماده ميسازد.

و در آخر پيروي از غير علم سر چشمه تمام قضاوتهاي عجولانه و انتخابهاي فوري، در مورد همه كس و همه چيز است كه اين خود مايه انواع ناكاميها و پشيماني هاست.(2)

پي نوشت(1): برايم خيلي جالب بود كه گمان بد و خوب را در يك ظرف قرار دادند. . مثلا نفرمودند گمان بد، بدترين دروغ است، بلكه فرمودند گمان، بدترين دروغ است.

پي نوشت(2): اين متن برگرفته از تفسير نمونه جلد 12 صفحه 116 ميباشد.

صبور